Khủng hoảng tài chính không bắt đầu từ nơi bạn nghĩ. Chúng thường nhen nhóm từ những góc tưởng như ổn định nhất. Lần này, điểm nứt xuất hiện tại Nhật Bản – quốc gia được xem là nền kinh tế ổn định nhất và kiên trì nhất với lãi suất siêu thấp.

Nhưng khi lợi suất JGB tăng dựng đứng, đó không chỉ là một biến động nội địa. Đó là một cú xoay trục của dòng vốn toàn cầu, tác động trực tiếp đến Mỹ, châu Âu, châu Á và toàn bộ các thị trường rủi ro.

Dưới đây là phân tích chuyên sâu từng cơ chế.

Lợi suất JGB 10 năm vượt 1.7% nghe có vẻ nhỏ, nhưng trong hệ thống tài chính toàn cầu, đây là một cú sốc cấu trúc.

Lý do:

Một phần cực lớn của hệ thống nợ toàn cầu được xây dựng trên giả định: Nhật Bản giữ lãi suất gần 0% mãi mãi.

Các định chế quốc tế, quỹ lương hưu, quỹ bảo hiểm, sovereign wealth funds… đều dựa trên Nhật như nguồn vốn rẻ và ổn định.

Khi lợi suất Nhật tăng:

• Chi phí vốn toàn cầu lập tức thay đổi
• Mọi mô hình định giá rủi ro phải cập nhật lại
• Những vị thế carry trade hàng nghìn tỷ USD phải đóng lại

Chỉ cần một chút thay đổi ở Nhật là đủ để tạo sóng chấn động trên khắp hệ thống.

Nhật Bản không chỉ là một nước phát triển. Họ là nền kinh tế có:

• Lượng tiết kiệm khổng lồ
• Quỹ lương hưu lớn nhất thế giới (GPIF)
• Các ngân hàng với tài sản 4 đến 5 nghìn tỷ USD mua nợ nước ngoài
• Văn hóa đầu tư thận trọng, bị hấp dẫn bởi trái phiếu Mỹ suốt 20 năm

Trong 2012 đến 2022, gần một nửa dòng tiền mua trái phiếu Mỹ kỳ hạn dài đến từ Nhật. Đây là lớp đệm quan trọng giúp Mỹ duy trì chi phí vay thấp.

Nhưng khi:

• Lợi suất Nhật tăng
• Chi phí hedging tỷ giá lên cao
• Lợi suất thực tế sau hedging của trái phiếu Mỹ trở nên âm

Thì nhà đầu tư Nhật có nghĩa vụ phải rút vốn về. Đó không phải là lựa chọn. Đó là quy tắc quản trị rủi ro.

Điều này dẫn đến hiện tượng nghiêm trọng:

Global Capital Repatriation Shock
Sự thu hồi dòng vốn toàn cầu về nước.

Không có quốc gia nào gây hiệu ứng mạnh như Nhật, vì quy mô đầu tư ra nước ngoài của họ lớn đến mức giống một "ngân hàng trung ương thứ hai" của thế giới.

Khi Nhật ngừng mua, thị trường nợ Mỹ ngay lập tức mất đi lực cầu hàng đầu.

Hệ quả: