Khủng hoảng tài chính không bắt đầu từ nơi bạn nghĩ. Chúng thường nhen nhóm từ những góc tưởng như ổn định nhất. Lần này, điểm nứt xuất hiện tại Nhật Bản – quốc gia được xem là nền kinh tế ổn định nhất và kiên trì nhất với lãi suất siêu thấp.
Nhưng khi lợi suất JGB tăng dựng đứng, đó không chỉ là một biến động nội địa. Đó là một cú xoay trục của dòng vốn toàn cầu, tác động trực tiếp đến Mỹ, châu Âu, châu Á và toàn bộ các thị trường rủi ro.
Dưới đây là phân tích chuyên sâu từng cơ chế.
JAPAN YIELD SHOCK: VÌ SAO 1.7% LẠI ĐÁNG SỢ ĐẾN VẬY
Lợi suất JGB 10 năm vượt 1.7% nghe có vẻ nhỏ, nhưng trong hệ thống tài chính toàn cầu, đây là một cú sốc cấu trúc.
Lý do:
Một phần cực lớn của hệ thống nợ toàn cầu được xây dựng trên giả định: Nhật Bản giữ lãi suất gần 0% mãi mãi.
Các định chế quốc tế, quỹ lương hưu, quỹ bảo hiểm, sovereign wealth funds… đều dựa trên Nhật như nguồn vốn rẻ và ổn định.
Khi lợi suất Nhật tăng:
• Chi phí vốn toàn cầu lập tức thay đổi
• Mọi mô hình định giá rủi ro phải cập nhật lại
• Những vị thế carry trade hàng nghìn tỷ USD phải đóng lại
Chỉ cần một chút thay đổi ở Nhật là đủ để tạo sóng chấn động trên khắp hệ thống.
Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) kỳ hạn 10 năm đã vượt mốc 1,7%.
ĐẢO CHIỀU DÒNG TIỀN: HÀNH VI TÀI CHÍNH QUAN TRỌNG NHẤT CỦA THẬP KỶ NÀY
Nhật Bản không chỉ là một nước phát triển. Họ là nền kinh tế có:
• Lượng tiết kiệm khổng lồ
• Quỹ lương hưu lớn nhất thế giới (GPIF)
• Các ngân hàng với tài sản 4 đến 5 nghìn tỷ USD mua nợ nước ngoài
• Văn hóa đầu tư thận trọng, bị hấp dẫn bởi trái phiếu Mỹ suốt 20 năm
Trong 2012 đến 2022, gần một nửa dòng tiền mua trái phiếu Mỹ kỳ hạn dài đến từ Nhật. Đây là lớp đệm quan trọng giúp Mỹ duy trì chi phí vay thấp.
Nhưng khi:
• Lợi suất Nhật tăng
• Chi phí hedging tỷ giá lên cao
• Lợi suất thực tế sau hedging của trái phiếu Mỹ trở nên âm
Thì nhà đầu tư Nhật có nghĩa vụ phải rút vốn về. Đó không phải là lựa chọn. Đó là quy tắc quản trị rủi ro.
Điều này dẫn đến hiện tượng nghiêm trọng:
Global Capital Repatriation Shock
Sự thu hồi dòng vốn toàn cầu về nước.
Không có quốc gia nào gây hiệu ứng mạnh như Nhật, vì quy mô đầu tư ra nước ngoài của họ lớn đến mức giống một "ngân hàng trung ương thứ hai" của thế giới.
TRÁI PHIẾU MỸ BƯỚC VÀO GIAI ĐOẠN TÁI ĐỊNH GIÁ ĐAU ĐỚN
Khi Nhật ngừng mua, thị trường nợ Mỹ ngay lập tức mất đi lực cầu hàng đầu.
Hệ quả:
• Lợi suất Mỹ tăng vì phải hấp dẫn người mua mới
• Kho bạc Mỹ phải trả lãi cao hơn để vay vốn
• Chi phí vay của chính phủ Mỹ phình to
• Ngân sách Mỹ chịu áp lực lớn hơn
• Các doanh nghiệp Mỹ vay mới phải trả giá cao hơn
• Mọi thị trường khác phải “nâng giá rủi ro” theo Mỹ
Và khi lợi suất Mỹ tăng, chi phí vốn của toàn thế giới bị kéo lên theo.
Điều này có thể buộc Fed phải thay đổi lộ trình.
Nhật Bản kích hoạt điểm gãy tài chính toàn cầu.
EUROZONE VÀ TRUNG QUỐC CŨNG CHỊU SỨC ÉP
Châu Âu (đặc biệt là Pháp, Ý) phụ thuộc dòng tiền Nhật để duy trì lợi suất trái phiếu ở mức dễ chịu.
Nếu Nhật rút bớt vốn:
• Lợi suất châu Âu tăng
• Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) chịu áp lực phải can thiệp
• Các nền kinh tế yếu như Ý đối mặt nguy cơ vỡ cấu trúc nợ
Trung Quốc cũng chịu ảnh hưởng ngược:
Khi USD mạnh lên vì lợi suất Mỹ tăng, Trung Quốc bị áp lực bảo vệ đồng Nhân dân tệ. Điều này thu hẹp khả năng nới lỏng trong nước, đẩy rủi ro bất động sản và ngân hàng lên cao.
CÁC NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG CHÂU Á BƯỚC VÀO TRẬN CĂNG THẲNG TIỀN TỆ
Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore, Indonesia, Thái Lan, Malaysia đều đối mặt cùng bài toán:
• Tiền có thể chảy về Nhật
• Đồng nội tệ suy yếu
• Áp lực lạm phát tái bùng phát
• Buộc phải can thiệp hoặc tăng lãi suất
Nội tệ yếu đi làm chi phí nhập khẩu năng lượng tăng, gây áp lực lên lạm phát và tăng trưởng. Chu kỳ khó khăn quay lại.
ĐÒN BẨY TOÀN CẦU BẮT ĐẦU "RUNG"
Hệ thống tài chính hiện nay phình to nhờ:
• Vay rẻ
• USD yếu
• Lợi suất thấp
• Đòn bẩy kép
• Tiền rẻ từ Nhật
Khi Nhật đảo chiều, toàn bộ cấu trúc này bị thử lửa.
Rủi ro xuất hiện ở:
• Các quỹ sử dụng đòn bẩy
• Nhà đầu tư carry trade
• Thị trường bất động sản thương mại
• Các doanh nghiệp vay USD
• Những nền kinh tế mới nổi phụ thuộc vốn ngoại
Nếu cú sốc kéo dài, sẽ xuất hiện các vụ vỡ nợ cục bộ hoặc sự kiện giống UK Gilts Crisis 2022, gdzie quỹ lương hưu Anh suýt sụp vì lợi suất tăng.
VÌ SAO CRYPTO RƠI NHANH… NHƯNG HỒI TRƯỚC TẤT CẢ
Crypto rơi không phải vì yếu. Crypto rơi vì nó phản ứng với thanh khoản nhanh nhất.
Nhưng cũng vì cơ chế đó mà:
Crypto hồi sớm trước cổ phiếu
Crypto đạt đáy sớm trước thị trường truyền thống
Crypto hưởng lợi đầu tiên khi chu kỳ bơm tiền quay lại
BTC là tài sản nhạy nhất với thanh khoản toàn cầu. Khi các ngân hàng trung ương buộc phải xoay từ thắt chặt sang ổn định rồi nới lỏng, crypto sẽ bật đầu tiên.
🛑 NHẬT BẢN ĐÃ GÕ VÀO ĐIỂM YẾU CỦA HỆ THỐNG
Ngắn hạn: Cú sốc thanh khoản
Trung hạn: Áp lực tái định giá nợ toàn cầu
Dài hạn: Buộc các ngân hàng trung ương phải nới lỏng để cứu hệ thống
Đây không phải biến động nhất thời. Đây là sự dịch chuyển tại tầng móng của hệ thống tài chính quốc tế.
Nhật Bản đã kéo mồi lửa. Mỹ sẽ cảm áp lực. Châu Âu sẽ chịu hậu quả. Châu Á sẽ bị cuốn theo. Và crypto lại đứng ở vị trí hưởng lợi đầu tiên khi dòng tiền quay ngược xu hướng.
Nếu bạn muốn bản phân tích cấp độ vĩ mô như thế này mỗi tuần, hãy theo dõi Bản Đồ Lập Thế để không bỏ lỡ những cú dịch chuyển mà thị trường đại chúng luôn nhìn thấy quá muộn.
Ở bài phân tích sau, chúng tôi sẽ đưa ra dự đoán ảnh hưởng của sự kiện đến từng tài sản cụ thể: vàng, bất động sản, chứng khoán,… Mời quý độc giả theo dõi ở bản tin tiếp theo.